Шумските пожари што изминативе денови беснеат во Франција и Шпанија предизвикаа значително влошување на квалитетот на воздухот, изложувајќи милиони жители на опасно високи концентрации на ситни суспендирани честички PM2.5, предупредуваат научници.

Загадувањето на воздухот во Скопје и Европа одамна не е само зимска појава или тема што се отвора кога мерните станици ќе покажат високи концентрации. Долготрајната изложеност на фините честички PM₂.₅ има сериозни последици врз здравјето и е поврзана со зголемен ризик од кардиоваскуларни и респираторни заболувања, како и со предвремена смртност. Токму затоа, податоците што го прикажуваат здравствениот товар од загадениот воздух се особено важни за разбирање на реалните размери на проблемот.

Денес, во време кога глобалните воени конфликти и геополитичките тензии предизвикуваат сериозни недостатоци на нафта и природен гас, многу држави повторно се навраќаат кон нуклеарната енергија како неопходен столб за енергетска стабилност. Оваа современа ситуација претставува директна паралела со настаните од 1970-тите години.

Во многу населби, особено во постудените месеци, воздухот знае да добие специфичен мирис и изглед. Сивкаст чад што се издига од дворови, импровизирани огништа или периферни делови од градот често се зема како нешто „вообичаено“ за сезоната на греење. Луѓето се навикнуваат на него, гледајќи го како дел од зимската рутина, без многу да се запрашаат што всушност се случува во тие моменти. Но зад таа секојдневна слика се крие еден сложен и често потценет процес: согорување на отпад.

Истражувањето ги вкрсти прецизните лабораториски мерења на лабораторијата АМБИКОН за изворите на загадување со голема теренска анкета на јавното мислење, спроведена врз 300 граѓани во Кавадарци.

Полскиот град, кој пред една деценија беше меѓу најзагадените во Европа, денес е пример за успешна борба против загадувањето на воздухот.

Согорувањето на дрва со векови се смета за природен и традиционален начин за загревање на домовите. Мирисот на чад од оџакот кај многумина буди чувство на топлина и домашна атмосфера, а дрвото често се доживува како „чисто“ и безопасно гориво. Но иако дрвото е природен материјал, неговото согорување создава сложена мешавина од загадувачи кои можат сериозно да влијаат врз здравјето на луѓето. Она што изгледа како обичен чад, всушност содржи микроскопски честички и токсични хемиски соединенија, од кои дел се класифицирани како канцерогени.

Климатските промени во Република Северна Македонија веќе не се апстрактен глобален предизвик, туку сурова реалност со директни последици врз животната средина и јавното здравје. Според официјалните податоци на Државниот завод за статистика, во 2024 година вкупното количество на создаден комунален отпад во земјата изнесувало 790 866 тони, односно 438 килограми по жител. Она што најмногу загрижува е фактот дека речиси целиот собран отпад (99,8 %) се исфрла и завршува на депониите (Државен завод за статистика, РСМ). Проблемот не е само количината, туку начинот на управување со отпадот. Голем дел од депониите во земјата се нестандардни и не ги исполнуваат условите пропишани од Министерството за животна средина и просторно планирање.

Климатските промени во Македонија веќе не се апстрактен глобален предизвик, туку реалност со директни последици врз здравјето, економијата и природните ресурси. Ова беше клучната порака од настанот „Климатски промени – ризици и предизвици“, кој се одржа во Кабинетот на претседателката Гордана Сиљановска-Давкова.