Европската агенција за животна средина (EEA) објави нов интерактивен 3D преглед во рамки на својот Environment and Health Atlas, кој овозможува детално прикажување на загадувањето на воздухот во различни населби од европските главни градови (достапен на следниов линк).
Според EEA, „воздухот што го дишеме често зависи од тоа на која адреса живееме“. Во многу европски метрополи, квалитетот на воздух значително се разликува од една до друга населба, што создава различна изложеност за граѓаните кои живеат, учат или работат таму.

Што овозможува новиот 3D преглед?

Алатката прикажува просечни годишни концентрации на трите клучни загадувачи:
• PM2.5 честички
• Азотен диоксид (NO₂)
• Озон

Податоците се достапни за сите 27 главни градови во ЕУ, со висока просторна резолуција од 1 × 1 километар. Корисниците можат да:
• изберат загадувач,
• одберат европска престолнина,
• одберат 2D или 3D приказ,
• кликнат на кој било дел од мрежата за да ги видат годишните концентрации,
• видат каков е квалитетот на воздух во делови од градот кои им се од интерес.

Овој 3D пристап ги прави јасно видливи просторното распределување и нееднаквостите во загадувањето, што е исклучително важно за разбирање на влијанието на квалитетот на воздух врз здравјето на жителите и еколошката правичност.

Иако алатката ги опфаќа само земјите членки на ЕУ, па Скопје не е вклучено, примерот покажува како европските градови сè почесто ја анализираат нееднаквата изложеност на загадување по населби. За Скопје, каде разликите меѓу општините одамна се забележливи, ваквите пристапи би биле клучни за подобро планирање, заштита на здравјето и поефикасни мерки против загадувањето.

Подготвивме пет практични примери што јасно покажуваат како оваа алатка може да им користи на граѓаните и институциите.

Пример 1: Локална самоуправа планира мерки против загадување
Градските власти можат да ја отворат алатката и да видат кои населби имаат највисоки годишни концентрации на PM2.5 или NO₂. Ако, на пример, една населба постојано е во „црвена зона“, тоа може да им помогне да одлучат:
• каде најпрвин да воведат зелени зони,
• каде да се забрани сообраќај на загадувачки возила,
• каде да се посадат дополнителни зелени појаси.
Ова ја прави политиката базирана на податоци, а не на претпоставки.

Пример 2: Здравствени институции анализираат ризик по населби
Јавните здравствени институции можат да ја користат алатката за да поврзат нивоа на загадување со:
• број на хоспитализации од астма,
• кардиоваскуларни заболувања,
• заболувања на дишните патишта кај деца.
Со тоа, можат да се изработат локациски таргетирани препораки за населбите со најголем ризик.

Пример 3: Урбанисти планираат нови сообраќајни решенија
Кога се планира нов булевар, автобуска линија или пренасочување на сообраќај, 3D приказот може да покаже кои делови од градот најмногу „страдаат“.
Ако NO₂ е значително повисок во делови блиску до автобуска станица, урбанистите можат да предложат:
• прераспределување на линиите,
• забрана на дизел автобуси,
• поставување на зелени бариери.

Пример 4: Истражувачи и новинари прават споредба меѓу градови
Истражувачи можат да споредат, на пример:
• како Лисабон се справува со PM2.5 во споредба со Будимпешта,
• каде се најголемите разлики во загадувањето во Париз,
• дали мерките во Берлин резултирале со промена во просторната распределба на NO₂.
Ова им дава секојдневна, визуелна анализа на урбана неправичност.

Пример 5: Купувачи или изнајмувачи на станови проверуваат каков воздух би дишеле на новата адреса
Луѓето кои бараат стан за купување или изнајмување можат да ја користат алатката за да ја споредат годишната изложеност на PM2.5, NO₂ или озон во различни делови од градот. Со само неколку клика можат да видат:
• дали новата адреса се наоѓа во зона со повисоки концентрации на загадување,
• дали околните улици имаат густ сообраќај и повисок NO₂,
• колку е „чист“ воздухот околу училиштето или градинката што детето би ја посетувало,
• дали има значајни разлики меѓу два потенцијални стана што ги разгледуваат.
Ова им овозможува на граѓаните да донесат информирана одлука за квалитетот на живот околу новиот дом, а не само според цената и квадратурата.